کدام درس ارشد کامپیوتر را می‌شود نخواند؟ جواب ۱٬۴۹۰ کارنامهٔ واقعی

رتبه‌های خوب کدام درس را صفر زده‌اند؟

درصد کارنامه‌هایی که در هر درس صفر یا منفی داشتند، به تفکیک گروه رتبه:

الگو روشن است. ریاضی و زبان تنها درس‌هایی‌اند که رتبه‌های خوب هم زیاد صفر زده‌اند. از ۲۷۲ رتبهٔ زیر ۱۰۰، ۱۶۷ نفر هیچ درس صفری نداشتند، ۳۵ نفر فقط ریاضی، ۳۴ نفر فقط زبان و ۲۷ نفر هر دو را صفر زده بودند. فقط ۹ نفر یک درس تخصصی را صفر زده بودند. در رتبه‌های ۱۰۱ تا ۵۰۰ هم تقریباً نصف داوطلب‌ها ریاضی را صفر زده بودند، ولی درس‌های تخصصی باز زیر ۱۰ درصد صفر داشتند.

میانهٔ درصدها هم همین را می‌گوید. رتبه‌های زیر ۱۰۰ در ریاضی میانهٔ ۱۳ درصد داشتند و در هر چهار دسته‌درس تخصصی بین ۴۳ تا ۵۲ درصد. در رتبه‌های ۵۰۱ تا ۱۰۰۰، میانهٔ ریاضی صفر بود و میانهٔ منطقی و معماری ۲۷ درصد.

صفر زدن هر درس چقدر رتبه را بدتر می‌کرد؟

حالا سؤال برعکس: اگر همین داوطلب‌ها یک درس را صفر می‌زدند و بقیهٔ درصدها دست نمی‌خورد، رتبه‌شان چه می‌شد؟ این را با مدل ابزار تخمین رتبه حساب کردیم، برای همان سال و همان کدی که بهترین رتبه‌شان را داشت. عدد جدول میانهٔ «چند برابر بدتر شدن رتبه» است:

یعنی داوطلبی با رتبهٔ ۶۰ که داده‌ساختار و الگوریتم و هوش را صفر می‌زد، حدود رتبهٔ ۲۷۰ می‌گرفت. اگر ریاضی را صفر می‌زد، حدود ۹۰. دلیلش دو چیز است: ضریب هر دسته‌درس تخصصی ۲ تا ۴ بود و ضریب ریاضی ۲، و این داوطلب‌ها در تخصصی درصد خیلی بیشتری داشتند که از دست می‌رفت.

یک محدودیت را جدی بگیر: این حساب فرض می‌کند بقیهٔ درصدها ثابت می‌ماند. در واقعیت وقتی درسی را نمی‌خوانی، وقتش صرف درس‌های دیگر می‌شود و درصد آن‌ها بالا می‌رود. پس این جدول هزینهٔ صفر زدن را نشان می‌دهد، نه کل حساب را. حساب کامل این است: وقتی که آزاد می‌شود، در درس‌های دیگر بیشتر از این هزینه درصد می‌آورد یا نه.

سختی ریاضی هر سال فرق می‌کند

درصد رتبه‌های زیر ۱۰۰ که ریاضی را صفر یا منفی زده بودند، به تفکیک سال:

در ۱۴۰۰ بیشتر رتبه‌های زیر ۱۰۰ ریاضی را صفر زده بودند، ولی در ۱۴۰۵ تقریباً هیچ‌کدام. وقتی ریاضی سخت است، همه در آن ضعیف‌اند و صفر زدنش ضرر کمی دارد. وقتی آسان است، کسی که آن را کنار گذاشته از بقیه عقب می‌ماند. مشکل این است که سختی ریاضی کنکورت را از قبل نمی‌دانی. کارنامه‌های ۱۴۰۵ بیشتر از رتبه‌های خیلی خوب است، پس عدد آن سال را با احتیاط بخوان؛ ولی جهتش روشن است.

ضرایب ۱۴۰۶ جواب را عوض می‌کنند

در جدول رسمی ۱۴۰۶، مجموعهٔ ۱۲۷۷ سه بسته دارد: زبان با ضریب ۱، ریاضیات با ضریب ۲ و بستهٔ تخصصی با ضریب ۴. در ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ هم زبان ضریب ۱ و ریاضی ضریب ۲ داشت، ولی چهار دسته‌درس تخصصی روی هم ضریب ۱۲ داشتند. اگر درصد هر بسته مثل سال‌های قبل با ضریبش میانگین گرفته شود، سهم هر بسته در میانگین وزنی این‌طور عوض می‌شود:

یعنی در ۱۴۰۶ هر ده درصد ریاضی تقریباً دو برابر سال‌های قبل در میانگین وزنی اثر دارد و زبان هم همین‌طور. پس داده‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ که می‌گفت «ریاضی را می‌شود صفر زد و رتبهٔ خوب آورد» برای ۱۴۰۶ خوش‌بینانه است. تعداد تست هر بسته در ۱۴۰۶ با دفترچهٔ ثبت‌نام اعلام می‌شود؛ بعد از انتشارش این حساب را دقیق‌تر می‌کنیم.

دو تغییر دیگر هم هست. اول، در ۱۴۰۶ درس‌های تخصصی یک بسته‌اند. اگر یک درس تخصصی را نخوانی، دیگر یک دسته‌درس جدا صفر نمی‌شود؛ درصد کل بستهٔ تخصصی به اندازهٔ سهم تست‌های آن درس پایین می‌آید. دوم، فهرست بستهٔ تخصصی ۱۲۷۷ در ۱۴۰۶ این هفت درس است: مبانی کامپیوتر و برنامه‌سازی، مدارهای منطقی، معماری کامپیوتر، داده‌ساختارها و الگوریتم‌ها، نظریهٔ زبان‌ها و ماشین‌ها، سیستم‌های عامل و هوش مصنوعی. سیگنال، شبکه و پایگاه داده در این فهرست نیستند.

از این عددها چه قاعده‌ای درمی‌آید؟

• هیچ درس تخصصی را کامل کنار نگذار. در شش سال، تقریباً هیچ رتبهٔ زیر ۱۰۰ این کار را نکرده بود و هزینه‌اش از همه بیشتر است.
• داخل یک درس، مبحث‌های کم‌تکرار را می‌شود عقب انداخت؛ کنار گذاشتن کل درس فرق دارد.
• ریاضی را صفر رها نکن. هدف واقع‌بینانه چند تست مطمئن است، نه درصد بالا؛ در ۱۴۰۶ ارزش همین چند تست بیشتر شده است.
• زبان را هم با حساب بخوان: وقت کمی می‌برد تا به درصد قابل قبول برسی و در ۱۴۰۶ سهمش بیشتر است.
• اگر وقتت واقعاً کم است، اول مبحث‌های پرتکرار هر درس تخصصی را ببند، بعد سراغ عمق برو.

برای حالت خودت، درصدهایت یا درصدهای آزمون آزمایشی‌ات را در ابزار تخمین رتبه بزن، یک درس را صفر کن و ببین رتبه در هر سال چقدر جابه‌جا می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

می‌شود ریاضی را کامل نخواند و رتبهٔ زیر ۱۰۰ آورد؟

در ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ این اتفاق افتاده است: ۲۴ درصد رتبه‌های زیر ۱۰۰ ریاضی را صفر یا منفی زده بودند. ولی این عدد از ۶۲ درصد در ۱۴۰۰ تا ۲ درصد در ۱۴۰۵ جابه‌جا شد و در ۱۴۰۶ سهم ریاضی در میانگین وزنی حدود دو برابر می‌شود. پس برنامه‌ای که روی صفر زدن ریاضی بنا شده، ریسک بزرگی است.

درس سیگنال را حذف کنم؟

در جدول رسمی ۱۴۰۶، سیگنال در فهرست مواد مجموعهٔ ۱۲۷۷ نیامده است؛ شبکه‌های کامپیوتری و طراحی پایگاه داده‌ها هم در فهرست ۱۲۷۷ نیستند و در ۱۲۷۶ آمده‌اند. پس برای ۱۴۰۶ سؤال «سیگنال را حذف کنم یا نه» برای داوطلب ۱۲۷۷ خودبه‌خود جواب دارد. در ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ نظریهٔ زبان‌ها و سیگنال یک دسته‌درس بودند و در ۱۴۰۵ از ۱۰ تست آن، ۵ تا مال نظریهٔ زبان‌ها بود.

حذف درس به گرایش بستگی دارد؟

در ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ بله. هر کد ضریب به یک دسته‌درس تخصصی ضریب ۴ می‌داد: کد شبکه به سیستم عامل و شبکه و پایگاه داده، کد معماری به منطقی و معماری، و کدهای هوش مصنوعی و نرم‌افزار به داده‌ساختار و الگوریتم. در جدول ۱۴۰۶ بستهٔ تخصصی ۱۲۷۷ یک‌جا ضریب ۴ دارد.

برای رتبه‌های بالاتر از ۱۰۰۰ چه؟

هرچه رتبه بالاتر می‌رود، صفر زدن بیشتر می‌شود: در رتبه‌های ۱۰۰۱ تا ۳۰۰۰، ۶۳ درصد ریاضی و ۴۷ درصد نظریه و سیگنال را صفر زده بودند. ولی هزینه هم کمتر است، چون درصدی که از دست می‌رود کمتر است. در همین گروه، صفر شدن یک دسته‌درس تخصصی رتبه را حدود ۱٫۴ تا ۱٫۵ برابر بدتر می‌کرد.

قدم بعدی

اگر برنامه‌ات را بر اساس این عددها می‌چینی و نمی‌دانی کدام مبحث‌ها را عقب بیندازی، در مشاوره درصدهای آزمون‌هایت را کنار همین داده‌ها می‌گذاریم و برنامهٔ خودت را می‌چینیم.