رتبهٔ زیر ۱۰۰ ارشد کامپیوتر با چه درصدهایی؟ تحلیل ۱٬۵۱۷ کارنامهٔ واقعی

این داده از کجا آمده؟

• فایل‌های کارنامهٔ ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ که در کانال Konkur_answer جمع شده بود، به‌علاوهٔ کارنامه‌هایی که داوطلب‌ها از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ به‌صورت عمومی منتشر کرده‌اند.
• کارنامه‌های تکراری را یکی کردیم؛ کارنامه‌ای که در چند منبع آمده بود یک بار شمرده شد. نتیجه ۲٬۳۲۹ کارنامهٔ یکتای ارشد مهندسی کامپیوتر بود.
• برای اینکه رتبه‌ها قابل‌مقایسه باشند، فقط کارنامه‌های سهمیهٔ آزاد را که رتبه داشتند نگه داشتیم: ۱٬۵۱۷ کارنامه.
• کارنامه‌های ۱۴۰۵ فقط از یک منبع عمومی آمده‌اند و بیشترشان مال رتبه‌های زیر ۱۰۰اند؛ عددهای آن سال را با احتیاط بیشتری بخوان.
• همهٔ کارنامه‌ها شش دسته‌درس دارند: زبان، ریاضی و چهار دسته‌درس تخصصی. رتبهٔ هر کارنامه بهترین رتبه در سهمیه بین چهار کد ضریب است.
• در این مطلب فقط عددهای تجمیعی می‌آید؛ هیچ کارنامهٔ تکی یا اطلاعات شناسایی منتشر نمی‌شود.

یک محدودیت را از همین اول بدان: کارنامه‌هایی که منتشر می‌شوند نمونهٔ تصادفی همهٔ داوطلب‌ها نیستند و کسانی که نتیجهٔ خوبی گرفته‌اند بیشتر کارنامه‌شان را منتشر می‌کنند. برای همین این عددها را برای مقایسهٔ گروه‌های رتبه با هم به کار ببر، نه برای تخمین دقیق رتبه‌ات.

خط‌کش: میانگین درس‌های تخصصی در هر گروه رتبه

برای هر کارنامه میانگین درصد چهار دسته‌درس تخصصی را حساب کردیم. جدول زیر میانهٔ این عدد و بازهٔ نیمهٔ وسط کارنامه‌ها را نشان می‌دهد؛ یعنی نیمی از کارنامه‌های هر گروه بین دو عدد ستون آخر بودند:

خواندن این جدول ساده است: اگر در آزمون‌های جامعی که شبیه کنکورند، میانگین درس‌های تخصصی‌ات حدود ۴۱ درصد است، در محدودهٔ کارنامه‌های رتبهٔ ۵۱ تا ۱۰۰ قرار می‌گیری. فاصلهٔ ۵۱ تا ۱۰۰ با ۱۱ تا ۵۰ حدود ۶ درصد است، ولی فاصلهٔ ۱۱ تا ۵۰ با ده رتبهٔ اول حدود ۱۱ درصد. بالای جدول، هر پله خیلی گران‌تر می‌شود.

یافتهٔ اول: بیشتر رتبه‌های زیر ۱۰۰ در ریاضی ضعیف بودند

از ۲۷۴ کارنامهٔ رتبهٔ زیر ۱۰۰، ۱۷۱ کارنامه، یعنی ۶۲ درصد، ریاضی زیر ۲۰ درصد داشتند. در ۱۴۰۰ میانهٔ ریاضی رتبه‌های زیر ۱۰۰ دقیقاً صفر بود. حتی بین ۳۸ کارنامهٔ ده رتبهٔ اول، ۱۰ نفر ریاضی زیر ۲۰ درصد داشتند.

این یعنی ریاضی را کنار بگذار؟ نه. یعنی ریاضی کنکور ارشد کامپیوتر در این سال‌ها برای بیشتر داوطلب‌ها سخت بوده و چون رتبه از تراز ساخته می‌شود، درصد پایین در درسی که برای همه سخت است ضرر کمتری دارد. روی دیگر همین سکه این است که چون بیشتر داوطلب‌ها در ریاضی ضعیف‌اند، هر تست ریاضی که با اطمینان درست بزنی تو را بیشتر از یک تست زبان از بقیه جدا می‌کند. پس ریاضی را رها نکن؛ چند تست مطمئن در آن ارزش زیادی دارد.

یافتهٔ دوم: یک درس ضعیف، پایان کار نیست

۱۹۳ نفر از ۲۷۴ رتبهٔ زیر ۱۰۰، یعنی ۷۰ درصد، دست‌کم یک دسته‌درس زیر ۱۵ درصد داشتند. بیش از یک‌چهارمشان هم زبان ۵ درصد یا کمتر داشتند. ضعیف‌ترین درس این رتبه‌ها بیشتر از همه ریاضی بود و بعد زبان:

الگو روشن است: فقط ۴۳ نفر از ۲۷۴ رتبهٔ زیر ۱۰۰، یعنی حدود ۱۶ درصد، ضعیف‌ترین درسشان یکی از چهار دسته‌درس تخصصی بود. ضعف بقیه، اگر بود، در ریاضی یا زبان بود.

یافتهٔ سوم: سختی آزمون هر سال فرق می‌کند

میانهٔ درصدهای رتبه‌های زیر ۱۰۰ را سال به سال ببین:

میانهٔ زبان رتبه‌های زیر ۱۰۰ در ۱۴۰۱ حدود ۶ درصد بود و در ۱۴۰۵ حدود ۶۱ درصد. این تفاوت از سختی آزمون می‌آید، نه از اینکه داوطلب‌های ۱۴۰۵ ده برابر بهتر زبان بلد بودند. پایدارترین ستون منطقی و معماری است: میانه‌اش در همهٔ سال‌ها بین حدود ۴۷ و ۵۶ درصد بوده.

کف درس‌های تخصصی

کمترین میانگین درس‌های تخصصی که در بین کارنامه‌های زیر ۱۰۰ هر سال دیدیم، بین ۲۲ درصد در ۱۴۰۱ و ۴۱ درصد در ۱۴۰۴ بود. این کف است، نه هدف؛ یعنی در این داده هیچ‌کس با میانگین تخصصی کمتر از این به رتبهٔ زیر ۱۰۰ نرسیده.

این عددها برای ۱۴۰۶ چه معنایی دارند؟

در ۱۴۰۶ ساختار مجموعهٔ ۱۲۷۷ عوض شده و درس‌های تخصصی در یک بسته با ضریب ۴ آمده‌اند؛ پس کارنامهٔ ۱۴۰۶ احتمالاً درصدها را با همان شش دسته‌درس قدیمی نشان نمی‌دهد. ولی خود درس‌ها همان‌اند و درسی که این داده می‌دهد عوض نمی‌شود: رتبهٔ خوب از قوی بودن در درس‌های تخصصی می‌آید و یک درس عمومی ضعیف آن را خراب نمی‌کند.

پرسش‌های پرتکرار

برای رتبهٔ زیر ۱۰۰ ارشد کامپیوتر چند درصد لازم است؟

در ۱۲۰ کارنامهٔ رتبهٔ ۵۱ تا ۱۰۰ که بررسی کردیم، میانهٔ میانگین چهار درس تخصصی حدود ۴۱ درصد بود و نیمی از کارنامه‌ها بین ۳۵ و ۴۷ درصد بودند. برای رتبه‌های ۱۱ تا ۵۰ این عدد حدود ۴۸ درصد بود. سختی هر سال فرق می‌کند، پس این را خط‌کش بگیر، نه تضمین.

با ریاضی ضعیف هم می‌شود رتبهٔ زیر ۱۰۰ آورد؟

بله. ۶۲ درصد کارنامه‌های زیر ۱۰۰ در دادهٔ ما ریاضی زیر ۲۰ درصد داشتند و در ۱۴۰۰ میانهٔ ریاضی این رتبه‌ها صفر بود. شرطش این است که در درس‌های تخصصی واقعاً قوی باشی.

زبان چقدر مهم است؟

زبان پرنوسان‌ترین درس بود. بیش از یک‌چهارم رتبه‌های زیر ۱۰۰ زبان ۵ درصد یا کمتر داشتند، ولی ۷۱ نفر از آن‌ها زبان را قوی‌ترین درسشان داشتند. زبان خوب می‌تواند کمک بزرگی باشد، ولی نداشتنش مانع رتبهٔ خوب نیست.

آیا این عددها رتبهٔ من را پیش‌بینی می‌کنند؟

نه دقیق. کارنامه‌های منتشرشده نمونهٔ تصادفی نیستند، سختی آزمون هر سال فرق می‌کند و رتبه به ترکیب درصدها، ضرایب کد و معدل هم بستگی دارد. این جدول‌ها نشان می‌دهند در هر گروه رتبه معمولاً چه درصدهایی دیده شده؛ برای تخمین رتبهٔ خودت باید کارنامه‌های هم‌سال، هم‌سهمیه و هم‌کد را کنار هم ببینی.

از این داده چطور استفاده کنی؟

1. در آزمون‌های جامع، میانگین چهار درس تخصصی‌ات را حساب کن و با جدول خط‌کش مقایسه کن.
2. اگر ریاضی یا زبانت ضعیف است، آن را دلیل ناامیدی نکن؛ ولی مطمئن شو که هیچ درس تخصصی‌ات ضعیف‌ترین درست نیست.
3. منطقی و معماری در همهٔ سال‌ها قوی‌ترین درس رتبه‌های برتر بوده؛ اگر در آن ضعیفی، اولویتش بالاست.
4. برای خواندن کارنامهٔ خودت و فهمیدن درصد و تراز، راهنمای خواندن کارنامه را ببین.

اگر می‌خواهی برنامه‌ات را بر اساس عددهای خودت بچینی، در مشاوره کارنامه یا نتیجهٔ آزمون‌هایت را کنار همین داده می‌گذاریم و مشخص می‌کنیم وقتت را کجا بگذاری.