بعد از کنکور، و حتی قبلش سر آزمونهای آزمایشی، همه یک سؤال دارند: «با این درصدها چه رتبهای میآورم؟». جواب دقیق هیچوقت از یک عدد درنمیآید، ولی از هزاران کارنامهٔ سالهای قبل میشود دید هر ترکیب درصد معمولاً به چه بازهٔ رتبهای رسیده است. این مطلب همین کار را در دو قدم انجام میدهد.
قدم اول: میانگین وزنی کد خودت را حساب کن
رتبهٔ هر کد ضریب از درصدهایت با وزنهای همان کد ساخته میشود. در ارشد مهندسی کامپیوتر ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ این وزنها بود؛ جمع وزنها در هر کد ۱۵ است:
| کد | گرایش | زبان | ریاضی | نظریه و سیگنال | داده، الگوریتم و هوش | منطقی و معماری | سیستم عامل، شبکه و پایگاه داده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | شبکه و امنیت | ۱ | ۲ | ۲ | ۳ | ۳ | ۴ |
| ۲ | هوش مصنوعی | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۲ | ۳ |
| ۳ | معماری | ۱ | ۲ | ۲ | ۳ | ۴ | ۳ |
| ۴ | نرمافزار و الگوریتم | ۱ | ۲ | ۲ | ۴ | ۳ | ۳ |
یک مثال: فرض کن زبان ۴۰، ریاضی ۱۰، نظریه و سیگنال ۳۰، داده و الگوریتم و هوش ۴۵، منطقی و معماری ۵۰ و سیستم عامل و شبکه و پایگاه داده ۴۰ درصد باشد. میانگین وزنی کد هوش مصنوعی میشود (۴۰×۱ + ۱۰×۲ + ۳۰×۳ + ۴۵×۴ + ۵۰×۲ + ۴۰×۳) ÷ ۱۵ = ۵۵۰ ÷ ۱۵، یعنی حدود ۳۶٫۷ درصد.
قدم دوم: عددت را با جدول همان سال مقایسه کن
جدول زیر میانهٔ رتبه در سهمیهٔ آزاد را برای هر بازهٔ میانگین وزنی کد هوش مصنوعی نشان میدهد. خانههایی که کمتر از ۵ کارنامه داشتند خالی ماندهاند. کد نرمافزار تقریباً همین عددها را میدهد:
| میانگین وزنی | ۱۴۰۰ | ۱۴۰۱ | ۱۴۰۲ | ۱۴۰۳ | ۱۴۰۴ |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱۵ تا ۲۰٪ | ۴۶۷ | ۴۲۵ | ۷۱۸ | ۶۳۸ | ۱۲۲۰ |
| ۲۰ تا ۲۵٪ | ۲۵۱ | ۲۰۳ | ۴۲۸ | ۳۹۵ | ۸۴۸ |
| ۲۵ تا ۳۰٪ | ۱۱۵ | ۱۰۶ | ۲۶۶ | ۲۴۱ | ۵۶۳ |
| ۳۰ تا ۳۵٪ | ۶۱ | ۴۶ | ۱۵۲ | ۱۴۳ | ۳۴۲ |
| ۳۵ تا ۴۰٪ | ۳۵ | — | ۱۰۸ | ۶۸ | ۱۹۰ |
| ۴۰ تا ۴۵٪ | — | ۱۴ | ۶۴ | ۲۸ | ۱۰۱ |
| ۴۵ تا ۵۰٪ | — | — | — | ۱۰ | ۵۵ |
| ۵۰ تا ۵۵٪ | — | — | — | — | ۲۴ |
برای مثال بالا، میانگین حدود ۳۷ درصد در ۱۴۰۳ نزدیک رتبهٔ ۶۸ قرار میگرفت و در ۱۴۰۴ نزدیک ۱۹۰. این میانه است؛ کارنامههای هر خانه پراکندگی دارند. مثلاً در ۱۴۰۴ نیمی از کارنامههای بازهٔ ۳۵ تا ۴۰ درصد رتبهای بین ۱۵۴ و ۲۲۷ داشتند.
چرا یک میانگین در سالهای مختلف رتبهٔ متفاوتی میدهد؟
چون رتبه از مقایسه با بقیهٔ همان سال ساخته میشود. وقتی آزمون آسانتر است، همه درصد بالاتری میگیرند و برای رسیدن به همان رتبه درصد بیشتری لازم است. میانگین ۳۵ تا ۴۰ درصد در ۱۴۰۰ حدود رتبهٔ ۳۵ میداد و در ۱۴۰۴ حدود ۱۹۰. پس درصدهای یک آزمون را فقط با جدول همان سال مقایسه کن و عدد یک سال را به سال دیگر نبر.
معدل چقدر اثر دارد؟
برای اینکه اثر معدل را جدا ببینیم، کارنامههایی را که میانگین وزنی تقریباً یکسان داشتند، در بازههای سهدرصدی، مقایسه کردیم. تقریباً در همهٔ سالها، کسانی که معدل ۱۸٫۵ یا بالاتر داشتند رتبهٔ بهتری از کسانی گرفتند که معدلشان زیر ۱۷٫۵ بود. رتبههای این جدول مال کد نرمافزار است:
| سال و بازهٔ میانگین | میانهٔ رتبه با معدل ۱۸٫۵ به بالا | میانهٔ رتبه با معدل زیر ۱۷٫۵ |
|---|---|---|
| ۱۴۰۲، میانگین ۳۱ تا ۳۴ | ۱۳۴ | ۲۱۲ |
| ۱۴۰۳، میانگین ۲۸ تا ۳۱ | ۱۷۹ | ۲۲۸ |
| ۱۴۰۴، میانگین ۳۴ تا ۳۷ | ۱۹۷ | ۲۶۲ |
| ۱۴۰۴، میانگین ۳۷ تا ۴۰ | ۱۲۸ | ۱۹۸ |
یعنی معدل بالا در این نمونهها رتبه را حدود یکپنجم تا یکسوم بهتر کرده است. معدل را دیگر نمیشود عوض کرد، ولی اگر معدلت پایین است، برای رسیدن به همان رتبه باید کمی درصد بیشتری هدف بگیری.
این تخمین را با آزمونهای آزمایشی چطور به کار ببری؟
- سختی آزمون آزمایشی با کنکور یکی نیست. اگر آزمونی خیلی سختتر یا آسانتر از کنکور است، عددت را با احتیاط با جدول مقایسه کن.
- یک آزمون ملاک نیست؛ میانگین چند آزمون جامع آخر قابلاتکاتر است.
- جدول را برای مقایسهٔ سالهای نزدیک به هم به کار ببر، نه برای پیشبینی قطعی.
- برای گرایشی که میخواهی، میانگین وزنی کد همان گرایش را حساب کن، نه میانگین سادهٔ درصدها.
محدودیتها
- داده از کارنامههایی است که داوطلبها منتشر کردهاند؛ نمونهٔ تصادفی همهٔ داوطلبها نیست.
- رتبهٔ واقعی از تراز درسها و معدل ساخته میشود و میانگین وزنی درصدها تقریب نزدیکی از آن است، نه خود آن.
- در ۱۴۰۶ ساختار مجموعهٔ ۱۲۷۷ به سه بسته با ضریبهای ۱، ۲ و ۴ تغییر کرده است؛ این وزنها و جدولها برای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴اند.
- فقط آمار تجمیعی آمده است و هیچ کارنامهٔ تکی منتشر نمیشود.
پرسشهای پرتکرار
برای رتبهٔ زیر ۱۰۰ ارشد کامپیوتر چه میانگینی لازم است؟
به سال بستگی دارد. در کد هوش مصنوعی، در ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ میانگین وزنی حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد به رتبهٔ حدود ۱۰۰ میرسید، در ۱۴۰۲ حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد، در ۱۴۰۳ حدود ۳۳ تا ۳۵ درصد و در ۱۴۰۴ حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد.
میانگین وزنی را چطور حساب کنم؟
درصد هر دستهدرس را در وزن آن در کد گرایشت ضرب کن، همه را جمع بزن و بر ۱۵ تقسیم کن. وزنها در جدول قدم اول آمده است؛ مثلاً در کد هوش مصنوعی، داده و الگوریتم و هوش وزن ۴ دارد و زبان وزن ۱.
معدل روی رتبه اثر دارد؟
بله. در کارنامههایی که میانگین وزنی تقریباً یکسانی داشتند، معدل ۱۸٫۵ به بالا تقریباً در همهٔ سالها رتبهٔ بهتری گرفت؛ مثلاً در ۱۴۰۴ با میانگین ۳۷ تا ۴۰ درصد، میانهٔ رتبه ۱۲۸ در برابر ۱۹۸.
این جدول برای ۱۴۰۶ هم معتبر است؟
بهطور مستقیم نه، چون ساختار ۱۴۰۶ عوض شده و سختی هر سال فرق میکند. ولی الگوی کلی، یعنی اینکه چه فاصلهای بین رتبههای ۱۰۰ و ۳۰۰ و ۱۰۰۰ هست، برای برنامهریزی و هدفگذاری به کار میآید.
قدم بعدی
وقتی تخمینی از رتبهات داری، ببین با آن رتبه در سالهای قبل کجا قبول شدهاند. اگر هم میخواهی برنامهات را برای رسیدن به میانگین لازم بچینی، در مشاوره با هم این کار را میکنیم.
روش کار را در روش تولید محتوا ببین.
منابع این مطلب
- کانال اصلی کنکور کامپیوترkunkurcomputer · بررسی ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ · کارنامههای منتشرشدهٔ ارشد مهندسی کامپیوتر ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴؛ فقط آمار تجمیعی
جدول میانگین وزنی به رتبه، وزن درسها در هر کد و مقایسهٔ معدل
کنکور کامپیوتر — کانال اصلی کنکور کامپیوتر